Geen huwelijk door luchtige trouwceremonie (en AI): Wat leert deze uitspraak ons over de ‘ChatGPT-babs’?

Eindelijk getrouwd! Of toch niet...

U staat voor het altaar, zegt vol overtuiging “ja”, de ringen worden uitgewisseld en u viert de mooiste dag van uw leven. Alles klopt, althans zo lijkt het. Tot enkele maanden later blijkt dat u juridisch gezien nooit bent getrouwd. 

Dat is precies wat een Zwols bruidspaar onlangs overkwam. In een recente uitspraak van de rechtbank Overijssel (ECLI:NL:RBOVE:2026:23) oordeelde de rechter dat er een streep door het huwelijk - of beter gezegd door de huwelijksakte - moest worden gehaald, omdat tijdens de ceremonie niet is voldaan aan de wettelijke vereisten voor een geldige huwelijksvoltrekking. 

De zaak kreeg media-aandacht, omdat in de uitspraak wordt vermeld dat de toespraak van de ‘eendagsbabs’ met behulp van ChatGPT tot stand was gekomen. Wat is hier juridisch misgegaan en wat betekent dit voor aanstaande echtparen?

De wettelijke spelregels: de vorm is essentieel

Een huwelijk is niet alleen een emotioneel moment, maar ook een formele (strikt gereguleerde) rechtshandeling. Artikel 1:67 lid 1 BW schrijft namelijk dwingend voor dat tijdens de huwelijksvoltrekking beide aanstaande echtgenoten ten overstaan van de ambtenaar van de burgerlijke stand moeten verklaren:

• dat zij elkaar aannemen tot echtgenoten én
• dat zij getrouw alle plichten zullen vervullen die de wet aan het huwelijk verbindt.

Deze verklaringen zijn constitutief. Dat betekent dat zonder het uitspreken van deze woorden (of woorden met exact dezelfde strekking) er geen huwelijk tot stand komt. Dit volgt ook uit vaste rechtspraak waar de rechtbank in haar uitspraak van 5 januari van dit jaar expliciet naar verwijst (HR 16 november 1991, ECLI:NL:HR:1990:ZC0050)

Wat gebeurde er in Zwolle?

Het bruidspaar had gekozen voor een persoonlijke ceremonie met een zogeheten ‘eendagsbabs’: een vriend van het bruidspaar die voor één dag was benoemd tot buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand (babs). Het stel wilde een persoonlijke, luchtige ceremonie zonder ‘stijve’ formuleringen. En zo geschiedde. 

De eendagsbabs had een mooie, luchtige toespraak geschreven met behulp van ChatGPT en hij stelde vragen als: “Beloof jij naast haar te staan, samen te lachen en elkaar lief te hebben?” en “Kies jij opnieuw voor hem, om elkaar te blijven steunen, te blijven plagen, te blijven vasthouden, ook als het leven tegenzit?”

Romantisch? Ja. Juridisch voldoende? Helaas niet. 

Hoewel deze woorden voor het bruidspaar betekenisvol zijn, hebben zij juridisch geen enkele waarde. De rechtbank stelde dan ook vast dat de verplichte verklaring uit artikel 1:67 lid 1 BW niet is afgelegd en dat de verklaring die het bruidspaar wél heeft uitgesproken onvoldoende aanknopingspunten biedt om aan te nemen dat die verklaring dezelfde strekking heeft als de wettelijk verplichte verklaring. Gevolg: er is juridisch nooit een huwelijk tot stand gekomen.

“Maar er was toch een gemeentelijke trouwambtenaar aanwezig?”

Het bruidspaar voerde aan dat hen geen verwijt kon worden gemaakt. Zij wezen naar de (reguliere) trouwambtenaar van de gemeente die tijdens de ceremonie aanwezig was en had kunnen ingrijpen. Daarnaast wezen zij op de grote emotionele impact die met het verlies van hun trouwdatum gepaard zou gaan.

De rechter toonde begrip voor de emotionele gevolgen voor het stel en heeft ook de omstandigheid van de aanwezigheid van de trouwambtenaar meegewogen, maar komt tot de duidelijke conclusie dat hij ‘niet voorbij kan gaan aan wat de wet voorschrijft’. Als de vereiste verklaringen niet zijn afgelegd, kan de rechtbank dat achteraf niet herstellen of de oorspronkelijke datum alsnog als huwelijksdatum erkennen.

En de rol van ChatGPT?

Het gebruik van ChatGPT was niet beslissend voor de uitkomst. De rechtbank beoordeelde niet de inzet van AI als zodanig, maar constateerde simpelweg dat de gebruikte tekst (of deze nu wel of niet met behulp van ChatGPT was opgesteld) niet voldeed aan de wettelijke vereisten. 

Deze zaak onderstreept echter wel een belangrijk punt: AI kan inspireren of ondersteunen, maar vervangt geen juridische toetsing.

Praktische lessen voor aanstaande echtparen

Wilt u trouwen met een persoonlijke ceremonie of een eendagsbabs? Let dan hierop:

• Creativiteit is toegestaan mits de wettelijke verklaring expliciet en correct wordt afgelegd.
• Controleer vooraf of de ceremonietekst juridisch sluitend is.
• Vertrouw niet uitsluitend op voorbeelden, AI-tools of goede bedoelingen.

Een vormfout kan, zoals u hiervoor heeft kunnen lezen, verstrekkende gevolgen hebben.

Tot slot



Deze uitspraak laat zien hoe strikt de wet kan zijn. Twijfelt u over de geldigheid van een huwelijk of over de rol en verantwoordelijkheden van een (eendags)babs? Tijdig juridisch advies kan veel problemen voorkomen.

Bij RNS Advocaten denken wij graag met u mee over familierechtelijke vragen, van het aangaan van een huwelijk of samenwonen tot echtscheiding en mediation. Wilt u zekerheid vooraf of duidelijkheid achteraf? Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvende kennismaking.